Deutsch Polnisch Russisch 
 
Link ber Facebook senden
Seite twittern
 

Przytuły - Przytullen/Kleinkutten

Niedaleko od Kut, na rozwidleniu drogi do Pozezdrza położona jest miejscowość Przytuły, znacząca osada handlowa we wspomnieniach pisarza Petera Jokostry: "Tęsknota za Mazurami - młodość w Prusach Wschodnich" (dostępna również w wydaniu kieszonkowym, ukazała się w 1985 w wydawnictwie Heyne-Verlag). W 1938 r. Przytuły zostały przemianowane na Kuty Małe. Znajdowało się tam nowocześnie i profesjonalnie zarządzane gospodarstwo.

Dokładne dane tego gospodarstwa produkcyjnego były następujące: ziemie obejmowały 505 hektarów, z czego 259 ha użytków, 40 ha łąk, 60 ha pastwisk, 117 ha lasu, 3 ha wód jak też tereny na których znajdowały się gospodarstwo, park, ogród i ścieżki. Uprawiono żyto jare i żyto ozime, jęczmień, owies, mieszanki wyki, warzywa, buraki pastewne, ziemniaki, kukurydzę paszową oraz słodki łubin i fasolę na kiszonkę. Samodzielna gorzelnia była w stanie wyprodukować do 106 000 litrów alkoholu. Co do zwierząt, to hodowano 64 konie, 190 krowy, 197 świnie i 117 owce. Zakład produkcyjny był zelektryfikowany, miał swój własny system ciśnieniowy zaopatrujący w wodę oraz posiadał wszystkie niezbędne wówczas nowoczesne budynki, maszyny i pojazdy. Obroty kapitału wynosiły od 170.000 do 200.000 marek Rzeszy na rok, udokumentowane nadwyżki przychodów z ostatnich trzech lat wyniosły od 26.000 do 63.000 marek Rzeszy. Na stałe zatrudnionych było 83 pracowników.

Właścicielowi tego majątku oraz jego rodzinie udało się uciec do Niemiec Zachodnich. Wzdłuż drogi między Przytułami a Kutami rosną solidne brzozy – jadąc tą drogą można zachwycać się pięknym widokiem.

W Przytułach wielką epidemię dżumy z lat 1709-1710 przeżyła jedynie dziewka pasąca gęsi. Pastor Drygalski z Kut napotkał ją w ogrodzie należącym do posiadłości ubraną w jedwabny strój i przyozdobioną złotą biżuterią. W piwnicy i spiżarni odkryła duże zapasy żywności, co pozwoliło jej przeżyć, a następnie znalazła przyjemność w tym, że mogła stroić się w jedwabne i aksamitne stroje i udawać w ten sposób wielką damę chodząc po opustoszałych pomieszczeniach dworku. Drygalski przekazał kosztowności krewnym zmarłych a pokojówkę przyjął do siebie na plebanię.

Mimo, że nauczyciel był obecny na wsi już w połowie XVIII wieku, to jednoklasowa szkoła powstała dopiero w 1820 roku na wzgórzu, na końcu wsi. Uczęszczało do niej przez długi okres czasu regularnie około 50 uczniów. Tuż obok znajduje się jezioro "Czarna Kuta". Przy budowie szosy w 1883 natrafiono na cmentarzysko, na którym dokonano pochówków skremowanych zwłok. Cmentarzysko pochodzi z czasów Cesarstwa Rzymskiego. Znaleziono tam igły służące do przekłuwania brwi, 1 obręcz na ramię i 1 pierścionek oraz grot lancy z tejże epoki.

Kiedy zakładano Kuty w 1553 r., w Przytułach istniał już folwark. W 1569 przeniesiono go do miejscowości Popioły, przy czym w Przytułach pozostawiono resztkę terenu na potrzeby owczarni, a rok ten uważany jest za rok założenia miejscowości. Po tym jak wybuchła epidemia dżumy 1709-1711, teren pod hodowlę owiec powiększono o obszar, który obecnie leży odłogiem, i to na taką skalę, aby umożliwić wybudowanie folwarku domeny państwowej. W latach 1715 - 1719 folwark ten dzierżawił ławnik ziemski Johann Gottfried Strinke. Późniejszym właścicielem był pisarz urzędowy Giżycka Christoph Pilchowski, który w 1776 r. przejął posiadłość od swojego ojca, a w 1777 r. przekazał ją dalej urzędnikowi pracującemu w Popiołach o nazwisku Romeyke.

W 1815 r. folwark zajmował powierzchnię 33 włók (każdy to około 16,5 ha) i w 1831 r. został sprzedany jako majątek ziemski synowi dotychczasowego zarządcy, urzędnikowi Michaelowi Romeyke za 5832 talarów Rzeszy. Nowy właściciel powiększył powierzchnię użytkową o ok. 100 hektarów i sprzedał majątek w lipcu 1838 r. za 13.000 marek Edwinowi Florianowi Fleischerowi, który zmarł rok później. Nowy nabywca Karl Reimer kupując majątek zapłacił 14.000 marek. Reimer powiększył powierzchnię folwarku o kolejne 29 włók. Jego córka Berta Reimer wyszła za mąż za ziemianina i porucznika Augusta Pilchowskiego-Kettenberg a ten dnia 6.12.1875 sprzedał majątek ziemski, który zajmował wówczas teren o powierzchni 50 włók, za 300.000 marek Wilhelmowi Karlowi Fesselowi z Prus Zachodnich. Ten z kolei gospodarował bardzo efektywnie, co pozwoliło mu w niedalekiej przyszłości uruchomić gorzelnię parową, młyn i mleczarnię. Niemniej w 1881 r. nastąpiło pogorszenie ogólnej kondycji folwarku, kiedy to pożar strawił gorzelnię, i kilka sztuk bydła.

Dnia 20.6.1910 r. syn Walter Fessel przejął od swojego ojca dobrze prosperujący zakład produkcyjny, który uważano za wzorcowo prowadzone gospodarstwo. W walkach z Rosjanami w czasie I Wojny Światowej budynki folwarczne zostały w znacznym stopniu zniszczone, ale Walter Fessel odbudował je ponownie z wielkim zapałem. Jego sposób zarządzania i gospodarowania zakładem można dobrze prześledzić u Piotra Jokostry. Walter Fessel zmarł w październiku 1945 roku w Górach Harzu.

 
 
Akzeptieren

Diese Website verwendet Cookies. Durch die Nutzung dieser Webseite erklären Sie sich damit einverstanden, dass Cookies gesetzt werden. Mehr erfahren